De gewestverkiezingen van 25 mei 2014 en de uitdagingen op het vlak van wonen in Brussel

12/07/2013
De 4 prioritaire eisen van de BBRoW

De huisvestingscrisis treft 200.000 gezinnen

De toenemende kloof tussen de inkomens van de meeste Brusselaars en de sterk gestegen huur- en verkoopprijzen zorgt ervoor dat - volgens onze raming - zo’n 200.000 Brusselse gezinnen geen degelijke, aangepaste woning vinden en verplicht zijn om in een te kleine, ongezonde woning te wonen of meer dan 33% van het inkomen aan de huur of maandelijkse afbetaling te besteden.

De komende jaren zal de druk op de huisvestingsmarkt in Brussel die al groot is nog groter worden. Het aantal inwoners zou tegen 2020 met zo’n 170.000 toenemen.

De 4 prioritaire eisen van de vzw BBRoW

Naar aanleiding van de gewestverkiezingen van 25 mei 2014 schuift de vzw Brusselse Bond voor het Recht op Wonen daarom 4 prioritaire eisen naar voor die de huisvestingscrisis moeten bestrijden.

1. Een verhoging van het aantal openbare huurwoningen van sociale aard en een socialisering van het woningpark

Niet minder dan 56.000 gezinnen zijn momenteel kandidaat voor een huurwoning van sociale aard. Daarom moet het aantal (openbare) huurwoningen van sociale aard – woningen van sociale huisvestingsmaatschappijen, van gemeenten en ocmw’s die worden verhuurd aan gezinnen met beperkte inkomens, de huurwoningen van het Woningfonds en de woningen in beheer van de sociale verhuurkantoren - toenemen.

• Het Brusselse Gewest engageert zich formeel tot een streefdoel van minstens 20% openbare woningen van sociale aard in iedere Brusselse gemeente.

• Het eerste gewestelijke plan voor de huisvesting van 5000 woningen wordt zo snel mogelijk volledig uitgevoerd en een tweede plan voor de huisvesting wordt opgestart.

• De Brusselse Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij maakt werk van een vastgoedstrategie op middellange termijn voor de realisatie van sociale woningen : welke terreinen bebouwen, aankopen,…

• Gewest en gemeenten sluiten – na overleg met de plaatselijke actoren en organisaties - eindelijk huisvestingsovereenkomsten af met daarin concrete engagementen om het aanbod aan betaalbare woningen te vergroten. In die huisvestingsovereenkomsten staan ook de instrumenten van financiering, controle, evaluatie en sanctie

• Het Brusselse Gewest zorgt ervoor dat de huurvoorwaarden voor de gesubsidieerde woningen (huur en inkomen) door gemeenten en OCMW’s worden gerespecteerd.

• Het Gewest ziet nauw toe op de verplichtingen van transparantie en niet-discriminatie die zijn opgenomen in de vernieuwde Huisvestingscode voor de inschrijving en toewijzing van woningen van de openbare actoren.

2. Oplossingen voor de woningnood : strijd tegen leegstand en een sociale planning

Het Brusselse Gewest telt enerzijds nog altijd teveel leegstaande woningen (+/- 15.000) en anderzijds te weinig bouwterreinen in handen van de overheid (13% nauwelijks).

Daarom is het belangrijk dat de leegstaande woningen in Brussel worden bestreden.

• De nieuwe gewestelijke cel tegen leegstand krijgt meer middelen om op een efficiënte manier de leegstand in alle 19 Brusselse gemeenten aan te pakken via de gewestelijke leegstandboete en toepassing van het openbaar beheersrecht.

• De Brusselse overheden verminderen de leegstand van hun woningen tot het strikte minimum en sluiten in afwachting van de nodige renovatiewerken en waar dit mogelijk is tijdelijke bezettingsovereenkomsten af met sociale verenigingen en niet met commerciële ondernemingen.
En het is belangrijk dat de overheid haar terreinen in handen houdt en dat bij de planning en de bouw van nieuwe woningen woningen van sociale aard worden voorzien.

• De terreinen die eigendom zijn van de overheid worden niet verkocht en worden bestemd voor de bouw van woningen, waarvan het merendeel woningen van sociale aard, en gemeenschapsinfrastuctuur.

• Het Gewest en de gemeenten gebruiken de stedenbouwkundige lasten en leggen bij de bouw van kantoren en woningen systematisch 15% woningen van sociale aard op.

3. Invoering van één huurtoelage, gekoppeld aan een omkadering van de huurprijzen

Zelfs wanneer de openbare huisvestingactoren hun woningproductie (momenteel +/- 500 woningen per jaar) zouden verdubbelen, zelfs wanneer de strijd tegen leegstand veel efficiënter wordt gevoerd, zal de sociale vraag voor een betaalbare woning enorm blijven.

Daarom moet het Brusselse Gewest ook ingrijpen op de private huurmarkt door de invoering van één huurtoelage die wordt gekoppeld aan een huurprijsomkadering.

Momenteel ontvangen 5.700 Brusselse gezinnen reeds een van de drie soorten gewestelijke huurtoelage (herhuisvestingstoelage, gemeentelijke huurtoelage en toelage uit het solidariteitsfonds) . De toekomstige bevoegdheid van het Brusselse Gewest over de huurwet opent voor een controle van de huurprijzen trouwens nieuwe perspectieven.

• Het Brusselse Gewest maakt van de drie bestaande huurtoelagesystemen één uniforme huurtoelage die prioritair gezinnen met beperkte inkomens moet helpen een degelijke, aangepaste woning te huren op de privémarkt.

• Het Brusselse Gewest voert een huurprijsomkadering in die is gebaseerd op drie pijlers : de opstelling van referentiehuurprijzen ; de oprichting van een gewestelijke, paritaire huurcommissie samengesteld uit vertegenwoordigers van huurders en verhuurders die op vraag van de huurder de wettelijke bevoegdheid heeft om te hoge huurprijzen te verminderen ; en fiscale ondersteuning voor de verhuurders die een matige huurprijs vragen.

4. Selectievere ondersteuning aankoop van de gezinswoning

Het Brusselse Gewest ondersteunt al jaren de aankoop van de eigen gezinswoning onder meer via de goedkopere hypothecaire leningen van het Woningfonds, de gesubsidieerde GOMB-woningen en een korting (abattement) op de registratierechten.

Maar in 2014 zal Brussel ook de bevoegdheid krijgen over de – nu nog federale - fiscale tegemoetkomingen voor aankoop en onderhoud van de (gezins)woning. In 2011 was dat een bedrag van 100 miljoen euro, maar op termijn en bij ongewijzigd beleid zal dat oplopen tot minstens 200 miljoen euro ! Voor het huisvestingsbeleid een zeer groot bedrag, dat volgens ons selectiever moet worden gebruikt.

• Het Brusselse Gewest voert het CLT-model (scheiding grond/woning, terrein blijft in handen van de gemeenschap) in bij al haar projecten en verlaagt op die manier de koopprijs van de woningen.

• Het Brusselse Gewest maakt werk van een gedeeltelijke recuperatie van de meerwaarde bij verkoop van een gesubsidieerde gezinswoning.

• De Brusselse regering voert een selectiever systeem in van fiscale tegemoetkomingen voor aankoop en onderhoud van de (gezinswoning), dat uitsluitend is gericht op gezinnen met beperkte inkomens en de middeninkomens. Een deel van de fiscale tegemoetkoming wordt herbestemd en gaat naar de invoering van een huurtoelage en fiscale ondersteuning van eigenaars die hun woning aan een matige huurprijs verhuren.