De tijdelijke bezetting van leegstaande sociale woningen

19/11/2009
Leegstaande sociale woningen tijdelijk laten bewonen : OK, maar niet om het even hoe en dringend werk van structurele maatregelen.

Vorige week donderdag heeft de burgemeester van Etterbeek, Vincent De Wolf, een groep van 13 bewoners die hun intrek hadden genomen in een leegstaande gemeentewoning aan de Waversesteenweg 506 laten uitzetten – volgens ons onterecht. Het alternatief dat de burgemeester aanbood, een leegstaande sociale woning van de Etterbeekse Haard, was bovendien onvoldoende groot om de volledige groep te huisvesten.
Vincent De Wolf lanceerde tegelijkertijd ook het idee om in gans het Gewest zowat 600 leegstaande maar bewoonbare sociale woningen te laten bewonen via tijdelijke, precaire overeenkomsten. Dat idee lijkt op het eerste zicht interessant.* Het kabinet van Staatssecretaris voor huisvesting Doulkeridis en de Brusselse Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij BGHM onderzoeken trouwens al enige tijd de kwestie.

De BBRoW is van mening dat leegstaande sociale woningen via een tijdelijke, precaire gebruiksovereenkomst op vraag van verenigingen die voor de nodige omkadering kunnen zorgen, ter beschikking moeten gesteld worden – desnoods zelfs via tussenkomst van de BGHM in plaats van de maatschappijen.
Om te vermijden dat maatschappijen zich in die situatie “nestelen”, is het zelfs aangeraden dat het tijdelijke gebruik van de woningen gratis is.
Deze oplossing zorgt er niet alleen voor dat mensen een dak boven hun hoofd krijgen, maar ook dat de woningen niet verder degraderen of gevandaliseerd worden.

De BBRoW voegt hier wel aan toe : enkel op voorwaarde dat de woningen beantwoorden aan minimale veiligheids- en gezondheidsnormen. Eventueel kan met de vereniging daarvoor een renovatie-overeenkomst worden gesloten. Een tijdelijke, precaire gebruiksovereenkomst mag volgens ons niet als middel of excuus gebruikt worden om onveilige, ongezonde woningen te laten bewonen. Zeker niet door publieke huisvestingsactoren en ook niet door privé-verhuurders.

De BBRoW roept de Staatssecretaris en de BGHM dan ook op om dit idee ernstig te onderzoeken maar in de eerste plaats hun energie toch te steken in structurele oplossingen voor een snellere renovatie van de sociale woningen.

Het aantal sociale woningen in het Brusselse Gewest bedraagt op dit moment 38.900, waarvoor niet minder dan 30.000 gezinnen op de wachtlijst staan. Een groot schandaal is dat niet minder dan 2 300 sociale woningen leegstaan, waar 6 000 mensen zouden kunnen wonen.
De vorige staatssecretaris Françoise Dupuis beweerde (de ervaring leert ons dat we voorzichtig moeten zijn met de verklaringen en cijfers van Dupuis) dat 90% van de onbewoonde sociale woningen leegstaan omdat ze in slechte staat zijn en in een renovatieprogramma zouden zijn opgenomen.
Sinds 1999 is de renovatie van de sociale woningen een belangrijke prioriteit voor de regering en worden belangrijke budgetten voorzien (de huidige renovatie-programma’s kosten 480 miljoen euro). Maar toch blijft de renovatie jarenlang aanslepen. Een aantal maatschappijen – en niet perse de kleintjes - hebben door een gebrek aan werkingsmiddelen (financieel en personeel) of inefficiënt beheer eenvoudigweg niet de capaciteiten om hun patrimonium efficiënt te beheren, om de jarenlange verwaarlozing nu op te vangen en de geplande renovatie- of nieuwbouwprojecten binnen een redelijke termijn uit te voeren.

De BBRoW pleit daarom nogmaals voor een aantal structurele maatregelen die de maatschappijen moeten helpen hun werk wel goed te doen. In de eerste plaats moet de administratieve procedure bij de uitwerking van projecten dringend worden vereenvoudigd. Ten tweede moet de Cel Projectbegeleiding van de BGHM sterker worden uitgebouwd en moeten moeilijke taken zoals techniek, juridische aspecten in een netwerksysteem centraal ondersteund worden. Op die manier krijg je een combinatie van kleinschaligheid, dicht bij de huurders staan, inspraak … gecombineerd met de nodige expertise.
En tenslotte zou de BGHM werkelijk in de plaats moeten treden van maatschappijen die ondanks die ondersteuning renovatieprojecten laten aanslepen of de beschikbare gronden niet gebruiken voor de bouw van nieuwe sociale woningen.

* Het idee is niet oorspronkelijk van burgemeester De Wolf afkomstig. De vzw Convivence heeft dergelijke overeenkomsten al gesloten met Sorelo. Ook de vzw Febul probeert op dit ogenblik met een andere sociale huisvestingsmaatschappij een overeenkomst af te sluiten voor tijdelijk bewoning van een leegstaand gebouw.